शुक्रबार, १० बैसाख २०७८

‘भुईं काफल’ सम्बन्धि सामान्य जानकारी एवम खेती गर्ने तरिका

Share via:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

१८ औं शताब्दि देखि फ्रान्सबाट सुरु भई हाल विश्वका धेरै जसो देशहरुमा फैलिएको भुईं काफललाई नेपालमा स्थानीय नाममा ‘कौवा काफल’  नामले पनि चिनिन्छ । यसको व्यवसायिक खेती भने स्पेन, टर्की र मेक्सिको जस्ता देशहरुबाट रहेको पाईन्छ ।

सर्वप्रथम नेपालमा सन् १९५० पछिका वर्षहरुबाट ‘स्ट्रबेरी’को व्यवसायिक खेती गर्ने प्रचलन बढेको हो । हाल नुवाकोट जिल्लाको ककनी, रसुवा, धादिङ, पर्वत लगायतका जिल्लाहरुमा यसले व्यवसायिक रुप लिन थालेको देखिन्छ ।

‘स्ट्रबेरी’का फाईदाहरु:

  • यसलाई ताजा फलको रुपमा खाँदा प्रशस्त मात्रामा पोटासियम, ओमेगा-३ प्राप्त हुने
  • मुटु रोगी र ब्लड प्रेसरका रोगीलाई उपयुक्त हुने
  • जाम, जुस र आईसक्रिम बनाउन प्रयोग हुने
  • यसमा पाईने एन्टीअक्सिडेन्ले गर्दा क्यान्सर जस्ता रोग लाग्नबाट बच्न सकिने

आवश्यक हावापानी:

  • शितोष्ण (अलि चिसो) खालको हावापानी चाहिने भएतापनि यसको खेती तराईमा हिउँदको समयमा नी गर्न सकिन्छ
  • समुन्द्र सतह देखि १००० देखि २००० मिटर सम्मको उचाई भएको पारिलो घाम लाग्ने ठाउँमा उपयुक्त हुने
  • छोटो दिने विरुवा भएकाले यसलाई फूल फुल्न न्यूनतम १० दिनसम्म दैनिक १४ देखि १६ घण्टाको अँध्यारो दिनहरुको आवश्यकता पर्ने

माटो:

  • यसका जरा त्यति धेरै ठुलो क्षेत्रमा नफैलिने हुनाले pH 5.0 देखि 5 भएको
  • मलिलो, दोमट, बलौटे, प्रारंगारिक पदार्थ मिसिएको राम्रो माटो उपयुक्त हुने

जातहरु:

नेपालमा प्रचलित जातहरुमा प्रिमियर, नर्थ वेष्ट, रेडकार्ड, न्योरो, ओफ्रा, ओनो, जीत आदि हुन् ।

मलखाद:

प्रति हेक्टर क्षेत्रफलमा ५० टन कम्पोस्ट मल, युरिया १६० केजी, डीएपी १०० देखि १२० केजी र म्युरेट अफ पोटास १०० देखि १५० केजी आवश्यक मानिन्छ ।

जमिनको तयारी:

विरुवा लगाउनु अघि माटोलाई राम्रो संग २ देखि ३ पटक सम्म जोतेर माटो खुकुलो बनाई झारपात हटाउने र युरिया बाहेक सबै मल्हारुलाई माटोमा राम्रो संग मिलाउनु पर्छ ।

मल्चिंग एवम छाप:

स्ट्रबेरीको फल नाङ्गो हुने फलमा माटो टाँसिएर नराम्रो देखिने हुँदा यसको गुणस्तरको लागि पनि धेरै ख्याल गर्नु पर्ने हुन्छ । नर्सरी जस्तो ब्याड बनाएर प्लाष्टिक मल्चिंग गरि फल उत्पादन गर्दा पनि राम्रो नै मानिन्छ ।

लगाउने दूरी:

विरुवाको एक देखि अर्को बोट सम्म ३० देखि ४० सेमी र विरुवाको एउटा लाईन देखि अर्को लाईन सम्मको दूरी ४० सेमी मिलाउँदा उपयुक्त मानिन्छ ।

सिंचाई:

  • सिंचाई गर्दा ध्यान दिनु पर्ने कुरा यसको जरा जमिनको सतह नजिकै हुने हुँदा सुख्खा अवस्थामा जराले माटोबाट आवश्यक तत्व लिन सक्दैनन्
  • यसको लागि मल्चिंग गरेर चिस्यान जोगाईदिई राख्न सकिन्छ
  • खाद्य तत्व दिएर दिइने थोपा सिंचाई उत्तम प्रविधि मानिन्छ

काँटछाट एवम तालिम:

स्ट्रबेरीमा प्रशस्त मात्रामा रनरहरु हुन्छन् । रनर्सहरुमा फल नलाग्ने तथा त्यतिकै वृद्दि भईरहनाले बढी मात्रामा पोशक तत्वको नोक्सान हुने गर्दछ । फल फल्ने र र फलको विकासमा प्रतिकूल प्रभाव पार्दछन् । तसर्थ अनावश्यक रनर्सहरुलाई समय समयमा काँटछाँट गर्नु पर्दछ ।

स्ट्रबेरीलाई एकमूल प्रणाली, बहुमुल प्रणाली, चारमूल प्रणालीमा तालिम दिईन्छ ।

फल तथा फूलको विकास

स्ट्रबेरी जाडो मौसमको अन्त्य तिर माघमा फुल फुल्न सुरु गर्ने फल हो । फूलमा परसेछन् क्रियाद्वारा परागसेचन भई फलको विकास हुन्छ । धेरै फलको समूल मिलेर फल बन्दछ त्यसैले यसलाई बहुफल पनि भन्ने गरिन्छ । फुल फुलेको ३० देखि ४५ दिन सम्म फलको पूर्ण आकार भै त्यसको रंग चढ्न सुरु हुन्छ । फलमा एक चौथाई देखि आधा रंगको विकास भएपछि फल टिप्न पर्दछ । फाल्गुनको सुरु देखि जेठको अन्त्य सम्म फल उत्पादन हुन्छ ।

उत्पादन: लगभग प्रतिहेक्टर २० देखि ३० टन फल उत्पादन हुन सक्छ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *